Alevitisme

• Wat?
• Wie?
• Waar?
• Hoe?
• FAQ
• Wijsheden

We weten nu dus dat het Alevitisme een religie is en als zodanig door mensen kan worden aangehangen. Maar wie hangt nu precies het Alevitisme aan?

Het Alevitisme wordt voornamelijk aangehangen door mensen met de Turkse etniciteit (Turken). Daarnaast door een aanzienlijk deel van de Koerden en bovendien nog door een zeer klein deel door mensen met een Arabisch etniciteit.

Van de Turken hangt het merendeel de Islam aan (zo'n 80% a 70% moslims), de overige het Alevitisme (zo'n 20% a 30% alevieten).
Van de Koerden hangt het merendeel de Islam aan (zo'n 90% moslims), de overige het Alevitisme (zo'n 10% alevieten).

Mensen met een Arabisch etniciteit die het Alevitisme aanhangen, komen van oorsprong uit de zuidelijke regio's van Turkije (velen spreken naast het Turks gewoon nog Arabisch). Deze mensen worden ook wel 'alawieten' (Alawitisme) genoemd. Dus niet verwarren met de alevieten (Alevitisme). De begrippen lijken veel op elkaar, maar zijn niet hetzelfde. Het begrip alevieten/alevitisme is etymologisch terug te brengen op het Turkse 'alev' (flam, vuur), hetgeen terugslaat op de shamane levenswijze van deze Turken en waar ze dientengevolge ook hun naam aan te danken hebben. Tijdens de zogenoemde cems speelt het vuur nog steeds een rol. Denk ook aan het Perzisch Zarathustranisme waar het vuur een belangrijke rol speelde. De Turken die in Perzie door de eeuwen heen westwaarts migreerden hebben hier waarschijnlijk vele elementen uit overgenomen. Het huidige Zoroastrianisme kent nog steeds de drie pilaren 'zuiverheid in denken, woorden en handelen'. Dit zien we terug in de leer van de alevitische mysticus Haci Bektasi Veli: 'Wees de meester over je handen, tong en lusten'. Haci Bektasi Veli heeft zijn oorsprong immers in Horosan, een regio in het toenmalige Perzie. De mystieke orde van Haci Bektasi Veli ging door als het Bektasisme en is met diens latere uitbreiding naar de Balkan heden ten dage nog steeds in Albanie gade te slaan.
Het begrip alawieten/alawitisme is daarentegen terug te brengen op 'Ali aanhanger' (Shi'at Ali: de partij van Ali), hetgeen terugslaat op de grote islamitische schisma tussen de soennieten en sjiïeten. Alawieten benadrukken dus sterk de rol van Ali in hun religieuze belevingswereld. Aangezien ze een vorm van sjiïtisme aanhangen zijn godsdienstige elementen als moskeebezoek en het vasten tijdens de Ramadan (jaarlijks wederkerende vastenmaand bij de moslims) bij deze gade te slaan. De alawieten benadrukken over het algemeen een mystieke vorm van koranexegese en zijn dientengevolge mede vooruitstrevend, verlicht en tolerant.
Alawieten hebben dus alevitische elementen in hun leer geïntegreerd en de alevieten kennen sjiitisch-islamitische adaptaties, hetgeen vaak zorgt voor een babylonische spraakverwarring leidende tot vele misverstanden.

De Turkse volkeren komen van oorsprong uit Centraal-Azie. Door de eeuwen heen migreerden vele van deze westwaarts. Dat waren eerst de Oguz-Turken, vervolgens de Seljoek-Turken en daarna de Turkmeen-Turken. Vele wetenschappers categoriseren de Oguz-Turken en Seljoek-Turken als dezelfden. Daar is men nog niet uit. Wel is het een feit dat deze een krijgscultuur hadden, waardoor men makkelijk Anatolie kon binnenvallen (11e eeuw) en in de daaropvolgende eeuwen het Osmaans Rijk kon worden gesticht met veroveringen tot aan Wenen. De Oguz- en Seljoek Turken hadden zich kort daarvoor bekeerd tot de Islam. Dat gaf ze de mogelijkheid hun rol in het Midden-Oosten te vergroten. De Turkmeen-Turken (niet verwarren met de Turkomaan-Turken of inwoners uit het huidige Turkmenistan) daarentegen waren Turken met een nomaden-cultuur die betrekkelijk laat Anatolie zijn binnen geëmigreerd. Vele Turkmeen-Turken schikten zich naar de Seljoek en Ottomaan-Turken, waardoor ook deze zich snel islamiseerden. Andere Turken niet en behielden hun distinctief karakter (zoals de alevieten). Daarentegen schikten veel alevieten zich naar reeds bestaande volkeren uit het Midden-Oosten (Koerden, Armeniërs). Dit resulteerde in vele koerdische taalvarianten. De zogenoemde koerd-alevieten zijn Turks-alevitische populaties die tevens Koerdisch spreken (linguïstische benaming). De interactie tussen alevieten en koerden leidde tot ca. 30 nieuwe Koerdische taalvarianten (Dmili, Kockiri, zaza-taalvarianten e.d.). Aangezien alle Koerdische taalvarianten verboden zijn in Turkije (vooral in het verleden) en gezien de populariteit van het Turks niet meer worden doorgegeven aan jongere generaties, is het nog maar een kwestie van tijd totdat al deze Koerdische taalvarianten van de koerd-alevieten zijn uitgestorven. De wereld telt thans nog ongeveer 6000 talen. Per jaar verdwijnen er zo wereldwijd 10 talen. Daarnaast kunnen Koerden (dus Koerdische etniciteit en koerdisch sprekend) ook het Alevitisme aanhangen. Deze dienen dus niet te worden verward met de koerd-alevieten.